NGUYỄN KHẮC PHƯỚC

 
Tác Phẩm Điêu Khắc Động Vật Tối Giản
Của LEE SANGSOO
 
Ở những khu vui chơi giải trí, ta thường thấy tượng những con vật như voi, sư tử, ngựa, lạc đà… giống và bằng con vật thật. Những tượng này được chế tác theo phong cách nghệ thuật dân gian nghĩa là xưa sao nay vậy, được dựng bởi các ông thợ nề khéo tay, cha truyền con nối. Tượng con vật nào phải y con vật ấy 100% bởi nếu không phải vậy thì sẽ bị quần chúng chê là thợ vụng.
Những tượng đó cũng đẹp và công phu nhưng không phải là tác phẩm mỹ thuật bởi vì, không như một người thợ thủ công tự học, một nghệ sĩ có học hành trường lớp nghiêm chỉnh, và khi sáng tác, họ luôn bộc lộ những sáng tạo riêng của cá nhân về đề tài, chất liệu, cách thể hiện mới mẻ.
Lee Sangsoo, một điêu khắc gia ở Seoul cũng dựng tượng những con vật nhưng anh đã dùng cách riêng đó là đơn giản hoá chúng. Đơn giản hoá nghĩa là bỏ những thứ không cần thiết và để những thứ cần thiết lộ ra nhưng hiệu quả cao hơn. Đó là đơn giản hoá theo phong cách nghệ sĩ như câu nói của Charles Bukowski (một nhà thơ, tiểu thuyết gia và nhà văn truyện ngắn người Mỹ gốc Đức): Người trí thức nói điều đơn giản theo cách phức tạp. Người nghệ sĩ nói điều phức tạp theo cách đơn giản.
Nghệ thuật điêu khắc thú vật đơn giản này là của riêng Lee Sangsoo, trước đó chưa ai thực hiện mặc dù anh nói rằng anh Lấy cảm hứng từ những bức vẽ động vật nhỏ, trừu tượng của Picasso. Đó là những bức vẽ động vật một nét bằng bút chì và dĩ nhiên là chỉ hai chiều, mà nếu đem so với các bức tượng của Lee thì khác xa một trời một vực.
Những bức tượng thú vật của Lee được chế tác bằng tấm kim loại ghép lại thành những thanh kim loại để dễ dàng tạo những đường uốn theo bản vẽ trên giấy. Anh không nói mình điêu khắc mà nói anh chỉ “vẽ trong không gian” , có thể anh muốn nói rằng ngoài 2 yếu tố cơ bản của điêu khắc là hình khối và không gian, anh có thêm đường nét, màu sắc. Những nét đơn giản trên tượng động vật của anh phải là nhưng nét cơ bản liên quan đến kết cấu về xương, bắp thịt, sự thay đổi hình dáng khi chuyển động… của từng con vật khác nhau. Khi xem những tượng này, người xem dùng những hình ảnh cũ về động vật đã có sẵn trong trí nhớ, cọng thêm trí tưởng tượng đẻ bổ sung cho những phần còn thiếu. Nghĩa là người xem cũng dự phần sáng tác để hoàn thiện những bức tượng này. Đây là kết quả của một sáng tạo hết sức tinh tế, như câu nói của Leonardo da Vinci: Sự đơn giản cũng là sự tinh tế tột cùng.
Không cần nói nhiều về các bức tượng của Lee Sangsoo bởi vì các bạn sẽ có nhận xét riêng khi thưởng ngoạn chúng. Xin kể một câu chuyện liên quan đến sự đơn giản để kết thúc bài này.
Một người yêu cầu một hoạ sĩ vẽ một con ngựa từ một tấm hình. Người hoạ sĩ nói phải mất 10 năm mới xong và ông sẽ trả bức tranh sau đó.
Sau mười năm, người kia tới để lấy tranh. Dẫn ông tới phòng tranh, hoạ sĩ lấy ra một mảnh giấy trắng và vẽ con ngựa lên đó với những nét vẽ chỉ bằng mấy cái vẩy tay rất nhanh. Người kia rất bối rối và không hài lòng.
Ông hỏi người họa sĩ: “Nếu ông có thể vẽ một con ngựa rất nhanh và đơn giản như thế tại sao ông bảo tôi phải đợi mười năm mới vẽ xong.”
Người họa sĩ không trả lời ông. Thay vào đó, ông dẫn người kia vào một căn phòng. Những bức tranh tập vẽ ngựa ở khắp nơi trong căn phòng. Người họa sĩ nói trong một tiếng thở dài: “Tôi đã mất mười năm luyện tập để có thể vẽ ngựa trong thời gian ngắn như thế.”
Kỹ năng để giản đơn hóa một vật cần một thời gian dài mới đến được một cách tự nhiên.
 














 

  Trở lại chuyên mục của : Nguyễn Khắc Phước