Nhà Thơ Nguyễn Phan Hách và Làng Quan Họ

TỪ SÂM

NHÀ THƠ NGUYỄN PHAN HÁCH
VÀ LÀNG QUAN HỌ

Tôi không ở miền Kinh Bắc nơi có “Làng quan họ quê tôi”, nhưng tôi thích bài hát này. Tôi biết nhà thơ Nguyễn Phan Hách từ bài hát “Làng quan họ quê tôi” ra đời năm 1988 (nhạc Nguyễn Trọng Tạo thơ Nguyễn Phan Hách). Anh viết về quê mình, làng quan họ, bài thơ có đoạn.

“Sông Cầu làm bao xanh

Ngang lưng làng Quan họ

Những cánh buồm nhớ thuơng

Câu ca đầu ngọn gió”

Tôi nhớ về một thời tuổi thơ lửa đạn. Ánh mắt trao nhau theo câu thơ ép vào trang sách. Luyến tiếc bâng khuâng với chiếc kẹp tóc như mảnh trăng non đầu tháng treo trên mái tóc đuôi gà. Tôi nhớ một thời Hà Nội. Sương phủ mặt hồ phố cũ rêu phong. Hoa sữa thơm đêm mùa thu thiếu nữ trong bài “Hoa Sữa” của ông.

“Tuổi mười lăm em lớn từng ngày,

Một buổi sáng bỗng biến thành thiếu nữ.

Hôm ấy mùa thu anh vẫn nhớ,

Hoa sữa thơm ngây ngất bên hồ…”

Đường Nam Bộ não nùng tiếng tàu khuya khi gót chân lang thang chạm phố Nguyễn Du, qua Lý Thường Kiệt. Dù mùa thu đã nhanh chân rảo bước nhưng còn phảng phất hương thơm hoa sữa mà nhà thơ đã ướp vào tuổi hoa niên.

“Chỉ mùa thu còn trọn vẹn yêu thương,

Hương hoa sữa cứ trở về mỗi độ,

Hương của tình yêu đầu nhắc nhở,

Có hai người xưa đã yêu nhau...”

Khi cuốn sách thơ “Cà phê một mình” của tôi xuất bản năm 2008. Cách đây gần 20 năm, nhà thơ Nguyễn Phan Hách viết “Lời tựa”. Cuối năm đó, tôi ra Hà Nội. Ông tiếp tôi ở phòng khách “trên trời” sau khi leo cầu thang lò xo chóng mặt. Tôi và ông chuyện thơ thì ít chuyện thời thế thì nhiều. Những năm đất nước với bao thăng trầm như như mây đen bao phủ Hồ Gươm. Đứa chắt chít cuối cùng của cụ Rùa trả kiếm vua Lê đã về cùng tiên tổ. Ông mở chai rượu Kinh Bắc. Rượu trong như nước mắt làng quan họ quê ông. Ông rít thuốc lào vang tiếng đạn liên thanh nhả khói tròn “vòng trắng". Chúng tôi nâng ly. Hà Nội một ngày nhập nhụa. Cơn gió phương bắc thổi về, phố phường run rẩy. Cái rét đầu mùa lạnh buốt vào trong. Từ mắt ô cửa hẹp, những ngôi nhà như những chiếc đinh mọc ngược đâm thủng trời cao. Nỗi buồn nhà thơ giăng mờ sương phủ Tây Hồ, như hoa sữa tả tơi sau cơn bão. Giờ đây, làng quan họ vẫn còn nhưng nón quai thao chỉ còn trong lễ hội. Hoa sữa bơ vơ khi không còn mái phố rêu phong.

Khi tôi ra thăm lại Hà Nội thì anh mất trước đó mấy năm.

Nhớ nhà thơ, nhớ một thời Hà Nội

TS