Lan Man Chuyện Cũ - Hai bờ giấy

TỪ SÂM

LAN MAN CHUYỆN CŨ

Lịch hẹn bạn thơ văn Quảng Bình (cũ) gặp nhau vào sáng thứ 7 cách đây hơn 7 năm tại “F coffee” ở thành phố Đồng Hới (cũ). Theo hẹn, sẽ gặp các nhà thơ, nhà văn như Hoàng Vũ Thuật, Lý Hoài Xuân, Phan Đình Tiến, Lê Na, Hương Duyên, Hoàng Thụy Anh, Đỗ Thành Đồng, Nguyễn Hữu Trường, Nguyễn Xuân Hoàng, PT Ngân, Trần Thị Huê và nhiều nhà văn, nhà thơ khác nữa vv... Sự cảm động là các nhà thơ ở huyện Quảng Trạch, Quảng Ninh xa hàng chục cây số vẫn đúng hẹn. Đi cùng với mình có Trương Đình Châu là người yêu thích văn học.

Những ngày này, ở biển phía nam tàu của Tàu đang gặm bãi Tư Chính. Ở biển phía bắc bão số 3 đang dòm ngó cửa vào. Đất liền quặn đau, biển Đông dậy sóng.

Trên tàu SE8 Nha Trang- Đồng Hới, mình vừa xong bữa cơm nắm nước lọc mang theo. Bạn nhắn tin lo lắng “ngoài ni mưa to lắm”. Chộ trời hô phong hoán vũ ra oai. Nghĩ, mình không đoán mò mà đoán chụp luôn. Thứ nữa dự báo thời tiết nước nhà có nhiệm vụ “quy hoạch gió mưa” mà quy hoach thì luôn xa thực tế. Quả như dự đoán. Mưa ghé cho mát mẻ Đồng Hới rồi đi như người thăm chốc lát. Tin nhắn của nhà điêu khắc “tiếc không dự được vì về thăm mệ bị bổ (té)”. Xe tiến về hướng hội Văn học Nghệ thuật Quảng Bình (VHNT). Nếu được, mình bỏ phiếu bầu là trụ sở VHNT cấp tỉnh đẹp nhất nước ta. Mặt tiền nhìn ra hướng nồm có hồ nước làm “tiền thủy”. Sau lưng là khách sạn cao tầng làm “hậu sơn”. Nhìn về bến chợ nơi mẹ Suốt đã chèo đò dưới mưa bom bão đạn (tượng của Phan Đình Tiến), nay mẹ vẫn chèo giữa bão giông thời cuộc. Phía mặt trời mọc là Bảo Ninh chang chang cồn cát. Phia nam có lũy Trường Sa do thầy Đào Duy Từ lập thời Trịnh Nguyễn. Phía bắc có hồ Bàu Tró như chiếc gương xanh để Đồng Hới soi mình bao lần dâu bể. Tục truyền hồ có đáy thông vào Bàu Sen, Lệ Thủy.

Phía thủy triều dâng là cửa sông Nhật Lệ. Phải chăng là nỗi buồn của thi hào Nguyễn Du khi ông làm cai bạ Quảng Bình. Nước mắt người xưa thấm ướt ngày nay.

“Buồn trông của bể chiều hôm

Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa..”

Cũng ở cửa sông này có chứng tích chuông đồng của vua Càn Long (Trung Quốc) phụng cúng chùa Non trên núi Thần Đinh. Chuông có khắc “Thần Đinh tự chung. Càn Long phụng cúng”.

Cà phê giữa bão trời, bão người hay tạm gọi là “cà phê bão”.

Từ tầng chót khách sạn như từ tầng mây nhìn về toàn cục rất chi là “quan ngại”. Cầu Nhật Lệ gác cánh tay mềm qua đôi bờ. Những gốc dương già cuối cùng đã theo mẹ Nghèng về nơi chín suối. Những “rì soọc”, “sân gôn” là chiếc luỡi bò liếm sạch màu xanh xương rồng. Chúng đuổi theo sóng cát chạy dạt về phía cuối cùng của xã Hải Ninh, Ngư Thủy (cũ). Những con cá, con mực bỏ biển nhà phiêu dạt về biển lạ khi con rồng sắt nước lạ Formosa phun tràn nước thải.

Đồng Hới, trước đây còn có tên thành phố “hoa hồng”. Tháp chuông nhà thờ Tam Tòa vọng lại tiếng ngân một thời bom đạn. Tiếng chuông chênh vênh giữa trời dội vào hôm nay nhức nhối. Chiến tranh trên trang sách trước mặt, bóng xưa hiện về trong thơ Nguyễn Văn Dinh.

“Em bé Bảo Ninh bên bờ Nhật Lệ

Dưới trời lửa khói

Em như cánh tên..”

của nhà thơ Xuân Hoàng

“Em đi nhé, bóng em lồng bóng biển

Bài thơ lành anh đến ngủ bên vai...”

Ta lần lữa thời gian, tiếp nối Hoàng Vũ Thuật, cũng là ánh nhìn của đôi mắt, cái lối cũ không là cách viết cũ. Ví dụ,

“Khi hai người yêu nhau

Họ chỉ còn một bóng”

Nguyễn Bình An và mình cùng học cấp 3 huyện Quảng Ninh (tỉnh Quảng Bình cũ). An ở thôn Quảng Xá cách làng Nguyệt vài trăm mét và cùng xã Tân Ninh (cũ). Năm 2001, An dự trại sáng tác Nha Trang. Sau mấy chục năm gặp lại. Tôi ngạc nhiên hỏi “tại sao đời đẩy ta lạc vào văn chương”. Bữa cơm trưa tại nhà bạn học ở Nha Trang, Huệ hỏi “hai đứa thích chi”. Mình nói “thích cá kho ớt mọi". Té ra học văn là thầy cho, mần thơ là trời cho, còn bữa cơm ớt mọi là bạn cho. Sau này Nguyễn Bình An là tổng biên tập tạp chí Nhật Lệ.

Năm 2008. Nhật Lệ là tạp chí in những bài thơ mình, chọn những bài mà mình viết khi cuộc đời đầy nước mắt.

“Anh tựa vào em, em dựa vào trống vắng

Em đi tìm ngày gặp ngày tắt nắng”

Bạn tặng mình tập thơ “Ngày không ngờ”. Đó là sự không ngờ của ngày đi qua không đo đếm bằng thời gian.

Hội Văn học Nghệ thuật và tạp chí Nhật Lệ như mối tình xưa cũ. Mình về nơi đó như về ngôi nhà thân yêu của mình.

Tiếng của nhiều bạn thơ, nhiều thế hệ đi trước và các em trong gió rít của cơn bão đầu mùa. Gió Lào vẫn mải miết thổi về như lần lữa dài thêm mùa hạ dù tiết trời đã chớm thu. Những nhà thơ người còn người mất và tác phẩm của họ in dấu trong tôi như Xuân Hoàng, Nguyễn Văn Dinh, Hoàng Vũ Thuật, Văn Lợi, Hải Kỳ, Lê Đình Ty, Thái Hải, Phan Văn Chương vv...mình đọc họ, học rất nhiều về họ.

Từ làng Nguyệt về Đồng Hới chỉ hơn mười lăm cây số. Đoạn cầu Quán Hàu, xe đi êm trên “đường bảo hành 5 năm” của tập đoàn Sơn Hải dù đã 15 năm qua rồi. Nghe nói do làm quá tốt nên sau này không được trúng thầu. Cầu cũ như hai cánh tay cồn cát mọc lên giữa dòng Nhật Lệ một thời chiến tranh. Giờ đây, cầu chỉ còn bờ bắc, cụt mất cánh tay ở bờ nam. Mỗi lần về làng Nguyệt đều qua đây, hơn 50 năm kỷ niệm cũ vẫn trồi lên chen lấn. Mình nhớ “phở không người lái” từ gạo hẩm và nước lèo chỉ có muối pha mì chính dưới mái nhà lợp giấy dầu xập xệ vẫn gọi về cái đói xót xa trong bữa cơm no đủ bây giờ.

Mình về Đồng Hới như người quê ra phố. Lái xe đồng hành là Trương Đình Châu. Châu là bạn thiếu thời, sát nhà nhau, là bạn con dì. Trong bài thơ “Sắn” viết tặng các bạn thiếu thời có Châu trong đó.

“tôi khóc

sắn cười

tôi khẳng khiu

sắn tròn long lóc”

Tuổi thơ chúng mình cùng nhau trên xe cút kít. Tuổi tóc bạc mỗi người mỗi số phận. Vật chất chẳng bao giờ là thước đo hạnh phúc. Giấc ngủ trong phòng lạnh chắc gì đã sâu hơn giấc ngủ dưới đống rơm vàng. Mình không biết mình buồn hay vui. Tủi phận hay tự hào khi bạn bè đứa thành đạt, đứa khốn cùng, đứa còn đứa mất. Giấc ngủ đói đã nuốt trọn đêm cuối tuần. Sáng thứ 7 nhóm lửa bình minh trong tiếng gà eo óc ngoại ô Đồng Hới, hẹn bạn văn cùng gặp mặt tại “F coffe”.

TS